آن را ساخت . من مىگويم ، رحبهء مذكور خراب شده و از آن آثارى كهن چون مأذنه‌هاى بلند ( مسجد آن ) و غيره . . . باقى مانده بود ، تا اينكه شير كوه بن احمد بن شيركوه بن شادى ، صاحب حمص ، در جنوب آن ، دور از فرات رحبهء جديد را ساخت و آن شهرى است كوچك واقع در دو فرسخى فرات . قلعه آن روى تلّى خاكى قرار دارد . شرب اهالى آنجا از قناتى است از نهر سعيد كه منشعب از رود فرات است . امروز ( زمان ابو الفداء ) رحبه منزلگاه كاروانهاى عراق و شام است و يكى از ثغور اسلامى به شمار مىرود . « 1 » حمد الله مستوفى مىگويد : رحبه از اقليم سوم است و از توابع شام به شمار مىرود . . . در رسالهء ملكشاهى آمده در شرق فرات واقع و از شهر تا رودخانه دوهزار گام فاصله است . دور شهر پنج‌هزار گام است . باغستان فراوان دارد ، چنان كه چهار فرسنگ طول و يك فرسنگ عرض داشته است . از ميوه‌هاى آن ، سيب و امرود و انگور نيكوست و گويند بعضى درختان ميوهء آنجا در سال دو نوبت ميوه دهد . « 2 » سميساط ، يا ساموساتاى « 3 » رومى بالاترين شهر ديار مضر و در نزديكى ثغور واقع است ، جلوى اين شهر رود فرات به سمت غرب جارى مىشود . « 4 » ابن خرداذبه هنگام وصف راهها مىنويسد : از سميساط تا حصن منصور ( كه شهرى مرزى است ) 6 فرسخ راه است . « 5 » به نوشته قدامه اين شهر باره‌اى از سنگ و قلعه‌اى دارد كه رود فرات از ميان آن مىگذرد . « 6 » مسعودى قلعه سميساط را قلعة الطين خوانده است . « 7 » ابن حوقل مىنويسد : شهرى است با آب و بوستانها و زراعت ديم و درختان بسيار . « 8 » مقدسى ، سميساط را جزء شهرهاى اردوگاه حلب آورده است . « 9 » ادريسى مىنويسد : سميساط قلعه‌اى است در مشرق كوه لكّام و مشرف بر فرات و اطراف آن را كوههايى احاطه كرده و در آن كوهها

--> ( 1 ) . تقويم البلدان ؛ ص 313 . ( 2 ) . نزهة القلوب ؛ ص 250 . ( 3 ) . Samosata ( 4 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 116 . ( 5 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 73 . ( 6 ) . كتاب الخراج ؛ ص 77 و 119 . ( 7 ) . مروج الذهب ؛ ج 1 ، ص 97 . ( 8 ) . صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 204 . ( 9 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 79 و 217 .